Ziekenhuizen beschikken over veel data. Die willen ze benutten voor wetenschappelijk onderzoek, om verdere innovatie in de zorg mogelijk te maken. Onder meer in het kader van een wetenschappelijk onderzoek naar migraine en clusterhoofdpijn verzamelt het UZ Gent diverse patiëntengegevens. Het ziekenhuis werkt hiervoor samen met IDlab, een onderzoeksgroep van Imec en de Universiteit Gent.

Zoals in alle sectoren, spelen data ook in de ziekenhuiswereld een steeds belangrijkere rol. Nieuwe technologieën zoals artificiële intelligentie doen hier hun intrede. Sneller inzicht in data is niet alleen nuttig om de kwaliteit en efficiëntie van zorgtrajecten te verhogen, maar evenzeer voor de financiering van de ziekenhuizen.

De Belgische ziekenhuizen staan bekend om hun hoge kwaliteit van zorg. Om die kwaliteit te blijven garanderen, en tegelijk nog efficiënter te werken, maken ze volop werk van verdere digitalisering. Ook het Ziekenhuis Oost-Limburg investeert in innovatie, met onder meer telemonitoring, 3D visualisatie en 3D printing.

Ongeacht onze leeftijd zijn we allemaal vatbaar voor leeftijdsdiscriminatie. Dat blijkt ook uit een recent rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie over ageism, een sociaal fenomeen waarbij ouderen op een stereotiepe en eerder negatieve manier geportretteerd worden. Om ageism aan te pakken pleit de Wereldgezondheidsorganisatie er voor om intergenerationele contacten te stimuleren. Ook Zorgnet-Icuro heeft enkele aanbevelingen klaar.

Nieuwe technologieën kunnen de kwaliteit van onze gezondheidszorg naar een nog hoger niveau tillen. Zo kijken diverse medische beroepen met belangstelling naar de mogelijkheden van HoloLens toestellen en 3D visualisatie. In het Imeldaziekenhuis in Bonheiden wordt deze technologie getest in de abdominale heelkunde.

De Belgische ziekenhuizen gaan door een grondige transformatie. Enerzijds is er de vorming van de ziekenhuisnetwerken, die steeds concreter vorm krijgt. Anderzijds wordt volop geïnvesteerd in verdere digitalisering om tot meer uniforme systemen te komen. ZNA en GZA Ziekenhuizen uit Antwerpen investeren bijvoorbeeld in een nieuw elektronisch patiëntendossier.

Nieuwe inzichten en technologieën leiden ertoe dat medische behandelingen steeds beter kunnen worden afgestemd op de individuele behoeften van de patiënt. Ook innovatie in diagnostiek zal bijdragen tot efficiëntere en gepersonaliseerde gezondheidszorg. Roche Diagnostics werkt daarvoor onder meer samen met het BlueHealth Innovation Center en startup ImmuneWatch.

Medische innovaties ontstaan vaak vanuit samenwerking en kruisbestuiving. In Antwerpen is onder meer dankzij BlueHealth Innovation Center het juiste ecosysteem aanwezig om tot technologische vernieuwing in de gezondheidszorg te komen. Antwerpen is een katalysator voor bedrijven die innovatieve producten ontwikkelen voor de zorg, zoals het platform Zipster en startup Salvus Health.

Onze gezondheidszorg evolueert steeds meer naar geïntegreerde zorg op maat van de patiënt. Ook biofarmabedrijf UCB kijkt veel verder dan enkel de ontwikkeling van medicijnen. Het organiseerde een hackathon om tot een alomvattende aanpak te komen voor patiënten met epilepsie. Helpilepsy kwam daar als sterkste idee uit, en kon met de hulp van UCB uitgroeien tot een digitale assistent voor patiënten met epilepsie.

Covid-19 heeft de zorgsector onder grote druk gezet. Tegelijk zorgde de crisis voor een versnelling van de digitalisering van onze gezondheidszorg. Dat gaf ook een boost aan startend ondernemerschap. BlueHealth Innovation Center en imec.istart merkten een duidelijke stijging in het aantal starters in telegeneeskunde, zoals abel.care, dat een platform voor zelftesten heeft ontwikkeld.

Heel wat starters hebben verfrissende ideeën om de zorgsector te verbeteren. Maar zo'n idee omzetten in een succesvol bedrijf, is geen evidentie. BlueHealth Innovation Center begeleidt zulke startende tech ondernemers in de zorg, onder meer met het programma Health RampUp. De afgelopen jaren werd al 60-tal starters via het programma begeleid. Het aantal aanvragen om deel te nemen stijgt jaar na jaar.

Eén op de drie ziekenhuizen in ons land is verlieslatend. En de financiële toestand van de andere ziekenhuizen is evenmin rooskleurig. De overheidsfinanciering en de bijdrage van de patiënt, volstaan niet. Daardoor moeten ook artsen en specialisten bijdragen in de kosten van het ziekenhuis. Meer dan ooit dringt een hervorming van de ziekenhuisfinanciering zich op, waar ook de patiënt beter van zal worden.

Onze ziekenhuizen zitten al enkele jaren in financiële ademnood. Om tot een gedragen voorstel voor een hervorming van de ziekenhuisfinanciering te komen, heeft de Belgische Vereniging van Ziekenhuisdirecteurs samen met de koepel van artsensyndicaten BVAS een studie laten uitvoeren. Antares Consulting heeft de Belgische ziekenhuisfinanciering vergeleken met andere Europese landen. Ons gezondheidssysteem barst immers uit zijn financiële voegen en moet grondig worden bijgestuurd.

De komst van ziekenhuisnetwerken is slechts een eerste stap in de richting van geïntegreerde zorg. Alle schakels en diensten in de zorg zullen nog verder op elkaar worden afgestemd, en het ziekenhuis zal daar een centrale rol in spelen. Het AZ Glorieux in Ronse is een voorbeeld van zo'n goed werkende zorgketen waarin diverse actoren actief zijn.

Digitalisering blijft in de ziekenhuissector hoog op de agenda staan. De samenwerkingsverbanden in het kader van de ziekenhuisnetwerken krijgen meer en meer concreet vorm. Dat vergt onder meer investeringen in performante IT-systemen, zodat de patiënt uiteindelijk kan rekenen op nog betere zorg.

Medische apps vinden steeds sneller hun ingang in de gezondheidszorg. De Belgische Vereniging voor Ziekenhuisdirecteurs pleegde vorige zomer overleg met de overheid om medtech bedrijven meer kansen te geven in de zorg. Eén van de applicaties die daardoor nu wordt terugbetaald is CovidCare@Home, van het Vlaamse medtechbedrijf Byteflies.

Voor mensen met een psychische kwetsbaarheid is de afstand tot de arbeidsmarkt groot. Gespecialiseerde zorg- en revalidatiecentra in Vlaanderen, zoals De MaRe in Kortrijk, kunnen dan helpen bij de re-integratie in de maatschappij. Een arbeidscoach Hij biedt onder meer ondersteuning in het samenwerken met het ziekenfonds, arbeidsgeneeskundige diensten, werkgevers en hulpverleners.

Het zorgmodel van de toekomst is value-based healthcare of waardegedreven zorg. Ziekenhuizen willen tegelijk waarde creëren voor de patiënt en de maatschappij door de best mogelijke behandeling aan te bieden, tegen de laagst mogelijke kosten. Die evolutie is al volop aan de gang. Steeds meer ziekenhuizen, zoals het AZ Maria Middelares, zetten proefprojecten op.

Inzake medtech is België een voorloper. Daarbij is het creëren van een ecosysteem belangrijk. Dat ondervond ook Molecubes, een spin-off van de UGent, gespecialiseerd in compacte scanners. In Orsi Academy krijgen medtechbedrijven alle mogelijkheden om innovatieve medische techniek te demonstreren en bevorderen.