Alles over begroting

Voormalig gouverneur van de Nationale Bank -Fons Verplaetse- is gisterenavond op 90 jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van Covid19. Fons Verplaetse verliet de Nationale bank begin jaren '80 om kabinetchef te worden van premier Wilfried Martens. Hij was de man achter de devaluatie van de Belgische frank in 1982. Een mijlpaal, aldus Belfius-hoofdeconoom Véronique Goossens.

Whatever it takes. Dat zal volgens premier De Croo zijn regering doen om de crisis te overwinnen. Dat zei hij vandaag in zijn regeerverklaring. Die vond niet plaats in het federaal, maar in het Europees Parlement. Daar is het halfrond groot genoeg om er ook mét respect van de coronamaatregelen alle parlementsleden te laten bij zijn.

Ze was nog niet eens uit de startblokken of de regering De Croo - de Vivaldicoalitie - kreeg al stevige kritiek over zich heen. Dat het alleen een crisisregering zou zijn, dat ze te veel dossiers in de handen van de sociale partners laat, niet de nodige hervormingen doorvoert. Kritiek die we graag voorleggen aan een aantal van de nieuwe ministers.

Tussen april en juni is Groot-Brittannië één vijfde van z'n bruto binnenlands product kwijtgeraakt. Dat is de slechtste prestatie in heel Europa, vooral door de langzame reactie op de coronapandemie. Analisten verwachten dat het herstel van de Britse economie moeizaam zal verlopen. Temeer daar ook het risico op een no deal-brexit reëel blijft. Die onzekerheid is nefast voor de economie.

De coronacrisis en daarmee gepaard gaande economische terugval hebben een gigantisch gat geslagen in de schatkist. In de eerste helft van het jaar waren er bijna 10 miljard minder belastinginkomsten, ruim 17 procent minder dan in dezelfde periode vorig jaar. En dat zal het begrotingstekort doen oplopen tot ongekende hoogten.

Voor de 4de dag op rij al komen vandaag de Europese leiders samen in Brussel om tot een akkoord te komen over de Europese begroting en een herstelfonds, om de gevolgen van de coronacrisis aan te pakken. Het is 20 jaar geleden dat er nog zo lang werd onderhandeld. Het bedrag van steun-subsidies wordt stukje bij beetje afgeroomd. Nederland, Oostenrijk, Zweden, Finland en Denemarken, de zogenaamde zuinig landen, willen snijden in de geplande uitgaven en halen deels hun slag thuis.

De leiders van de 27 EU-lidstaten zijn vandaag bijeengekomen in Brussel op een echte, fysieke, EU-top. Ze onderhandelen op het scherp van de snee over een economisch herstelfonds voor de coronacrisis, en over de Europese meerjarenbegroting. In totaal gaat het om liefst 1800 miljard euro die moet verdeeld worden.

De coronacrisis doet de vergrijzingskosten zwaarder doorwegen op onze welvaart. Dat blijkt uit het jaarverslag van de Studiecommissie voor de Vergrijzing. Door corona zal de economische groei immers lager zijn dan gehoopt. En de kosten van de vergrijzing blijven snel oplopen. Over vijf jaar zullen ze al 30 miljard euro hoger uitvallen dan vorig jaar.

De federale regering zette vandaag de eerste stap naar een groot relanceplan voor de Belgische economie. Premier Wilmès en haar topministers hebben academici en de top van de -)economische instellingen uitgenodigd voor een eerste consultatieronde. De gesprekken zullen drie weken duren en moeten de krijtlijnen uitzetten van een duurzame, sterke economie na de coronacrisis.

Het zorgpersoneel in de ziekenhuizen krijgt een loonsverhoging van gemiddeld zes procent. De federale regering trekt daar de komende twee jaar 500 miljoen extra voor uit. En voor betere werkomstandigheden in de zorgsector nog 'ns 100 miljoen. Dat staat in een nieuw sociaal akkoord, dat de regering in een paar weken tijd met vakbonden en werkgevers heeft bereikt

De coronacrisis weegt ook op de stads- en gemeentekassen. Maar als er geen tweede lockdown komt zal die financiële impact vrij beperkt blijven. Dat voorspelt Belfius. De buffer die lokale besturen hebben zou ruimschoots moeten volstaan om de coronaschok op te vangen.

Op de Belgische bankrekeningen staan nog tientallen miljarden zwart geld. Dat zegt Steven Vanden Berghe, topman van de regularisatiedienst van de FOD Financiën. Hij pleit daarom voor een nieuwe amnestieronde. Die kan volgens hem de Belgische staat een smak geld opbrengen.

De Vlaamse regering trekt bijna 300 miljoen euro uit om sectoren te ondersteunen die door de coronacrisis 'n extra harde dreun hebben gekregen. 't Gaat om 265 miljoen euro aan subsidies en 31 miljoen aan leningen en kapitaalparticipaties. 'n Hele rist sectoren kan steun ontvangen uit dit noodfonds. 't Gaat van culturele organisaties over siertelers en aardappelboeren tot exploitanten van autocarbedrijven.

We moeten ons geen te grote zorgen maken over de factuur van deze coronacrisis. Dat concluderen economen van zowel de UGent als de KULeuven los van mekaar in twee nieuwe studies. Belangrijk is nu de impact op consumenten en bedrijven te verzachten en nadien de economie zo snel mogelijk weer op volle toeren te laten draaien. Dan zal de schuldenput vanzelf dichten.

Een zware coronaschok impacteert onze economie. Die zit nu in een stevige krimp, die we stilaan kunnen goedmaken zodra de lockdownmaatregelen versoepelen. Eind dit jaar zouden we toch nog op een krimp van 8% zitten. Gezinnen sparen nu volop en de economen van de Nationale Bank hopen dat zij hun verloren consumptie nadien weer zullen inhalen.

Net zoals tijdens de financiële crisis is Europa weer pijnlijk verdeeld. Met de gekende tegenstellingen tussen noord en zuid. Volgens de zuidelijke lidstaten zijn corona-obligaties de beste remedie om een nieuwe eurocrisis te voorkomen. Maar vooral Nederland en Duitsland willen niet mee in het schuldenbad getrokken worden door Italië en Spanje.

De dertien Vlaamse centrumsteden plannen de komende jaren voor bijna 5,5 miljard euro aan investeringen. Dat blijkt uit de meerjarenplannen, die ze bij de Vlaamse overheid hebben ingediend. De stad Antwerpen neemt het gros van die investeringen voor z'n rekening.

Op dit moment buigen de Europese staatshoofden en regeringsleiders in Brussel zich over een aartsmoeilijke puzzel: de Europese begroting voor de komende zeven jaar. Da's altijd al een lastige klus, maar nu de Brexit een gat laat van zo'n zeventig miljard, is het nog moeilijker. Voor Europees president Charles Michel is de top zijn eerste grote test.

Als we niks doen, dreigt het Belgische overheidstekort stilaan op te lopen tot drie procent. Dat zegt gouverneur Pierre Wunsch, bij de voorstelling van het jaarverslag van de Nationale Bank. En dus pleit hij ervoor dat de regering in lopende zaken begint te sleutelen aan een noodbegroting. Zeker nu de vorming van een nieuwe regering verder af lijkt dan ooit.

De informateurs Joachim Coens van CD&V en Georges-Louis Bouchez van MR spelen verlengingen. Ze gaan op zoek naar een alternatief voor een paars-groene of paars-gele coalitie. Ze krijgen daarvoor van de Koning tot 13 januari. Volgens waarnemers is er voldoende grond te vinden om compromissen te sluiten.