Alles over begroting

De federale regering voert een belasting in op de overwinsten van de energiesector. Die moet dit en volgend jaar samen 3,1 miljard euro opbrengen. Dat heeft de regering beslist bij de opmaak van de begroting. Het extra geld vloeit naar de gezinnen en de bedrijven, om de gevolgen van de energiecrisis te verzachten. Ondernemersorganisaties vinden het maar een mager beestje. Tegelijk valt op dat de beloofde grote fiscale hervorming opnieuw uitgesteld is.

De Britse aandelen- en obligatiemarkten hebben al een desastreuze 500 miljard euro aan waarde verloren sinds het aantreden van Lizz Truss als premier. Dat heeft het financiële agentschap Bloomberg berekend. Afgelopen vrijdag brachten we u nog verslag over de opmerkelijke belastingvermindering die financiënminister Kwasi Kwarteng wil doorvoeren, vooral ten voordele van de grootverdieners. De financiële markten vrezen een catastrofe voor de Britse begroting en vluchten massaal uit het pond.

De rente op Italiaanse overheidsschuld stijgt naar het hoogste niveau in 9 jaar. Een reactie op de verkiezingsoverwinning van de rechts-populistische alliantie rond Giorgia Meloni. Zij is nu de gedoodverfde opvolger van Mario Draghi als premier van Italië. Meteen verdampt ook de hoop op verdere economische hervormingen en budgettaire discipline. Op de financiële markten groeit de vrees voor een nieuwe eurocrisis.

Het is zelden gezien: 22 economen uit het noorden en het zuiden van het land, van verschillende strekkingen ook, die de uitgavendrift van de regering aanklagen. Ze doen dat in een open brief in De Tijd, waarin ze wijzen op de dramatisch slechte overheidsfinanciën van ons land. "Het is om wanhopig van te worden", zo klinkt het onder meer bij Geert Noels van Econopolis.

Het Verbond van Belgische Ondernemingen slaat alarm over de financiering van de sociale zekerheid. Volgens de werkgeversorganisatie stevent de sociale zekerheid dit jaar af op een tekort van 4 miljard euro. Over vijf jaar kan dat oplopen tot 10 miljard. De financiering staat onder druk door onder meer de vergrijzing en het aantal werklozen en langdurig zieken, concludeert het VBO.

De grote vraag is hoe we de pensioenen betaalbaar kunnen houden, nu de vergrijzing toeneemt. Door meer en harder te werken, maar ook door voor extra inkomstenbronnen te zorgen voor de overheid. Dat zei de minister van Pensioenen Lalieux bij de voorstelling van het rapport van de vergrijzingscommissie.

Net als de andere Europese lidstaten krijgt België één jaar langer de tijd om de begroting op orde te krijgen. Wegens de Oekraïnecrisis verwacht de Europese Commissie pas in 2024 opnieuw begrotingsdiscipline. Het risico bestaat dus dat de volgende Belgische regering een loodzware factuur voorgeschoteld zal krijgen.

Deze namiddag heeft het federale parlement de begroting voor volgend jaar goedgekeurd. Het voorafgaande debat is pas vanochtend om halfzeven afgerond, na een 21 uur lange marathonzitting. De goedgekeurde begroting vertoont een tekort van 16,6 miljard euro, of 3,2% van ons BBP. Dat vraagt een extra inspanning van 2,4 miljard. Staatssecretaris voor Begroting Eva De Bleeker voorziet dit jaar ook drie zogenaamde "spending reviews". Dat zijn gerichte onderzoeken naar de efficiëntie van onze overheidsinstellingen.

Saoedi-Arabië zal in 2022 voor het eerst in acht jaar een begrotingsoverschot hebben van naar schatting 2,5 procent. Die overschotten zullen voortaan als buffer dienen voor perioden dat het minder goed gaat. Dat was in het verleden niet het geval. In tijden van hoge olieprijzen werd veel gespendeerd. Bij lage inkomsten werd zwaar gesnoeid in de uitgaven. De Saoedische Minister van Financiën wil daar paal en perk aan stellen om een stabieler investeringsklimaat te scheppen.

De Vlaamse regering haalt voor iets meer dan 200 miljoen euro heffingen uit de elektriciteitsfactuur. Voor een gemiddeld gezin zal die daardoor volgend jaar 43 euro minder hoog uitvallen. Na de federale regering begin deze week wil zo ook de Vlaamse regering ingrijpen in de stijgende energieprijzen. De korting geldt voor alle Vlaamse huishoudens kleine zelfstandigen. De maatregel geldt niet voor bedrijven en industrie. Maar Vlaams minister van Energie Zuhal Demir belooft om de stroomfactuur structureel verder te verlagen.

De gevreesde shutdown van de Amerikaanse overheid lijkt, voorlopig, afgewend. De Republikeinen hebben een voorstel gedaan om het Amerikaanse schuldenplafond tot in december te verhogen. De Democraten moeten nog instemmen met het plan. Het voorstel komt er nadat president Biden de Republikeinen er nog eens stevig van langs had gegeven.

Door de Covid-crisis is de schuldgraad in de eurozone sterk toegenomen. Die bedraagt nu gemiddeld iets meer dan 100% van het BBP en loopt in Italië zelfs op tot 160% en in Spanje tot 120%. Nochtans leggen de Europese begrotingsregels de schuldengrens op maximaal 60% van het BBP. Een herziening van die begrotingsregels dringt zich dan ook op. Het is één van de thema's op de agenda van de eurogroep, die vandaag is bijeengekomen in Luxemburg.

Met een noodlening van 1,2 miljard euro en enkele fiscale gunstmaatregelen, gaat de federale regering de Waalse overheid ondersteunen bij de wederopbouw na de overstromingsramp. Een federaal solidariteitsfonds komt er dus niet. Premier De Croo wil wel een solidariteitsmechanisme uitwerken tussen de regio's. Maar da's voor toekomstige rampen. Wallonië zal z'n lening moeten terugbetalen.

In vergelijking met de solidariteit in Duisland valt de federale noodlening mager uit. Solidariteit over de regionale grenzen heen ligt bijzonder delicaat is ons land, en volgens waarnemers valt dat moeilijk te verhelpen. Blijft dan nog de vraag of de Waalse kostenraming van 3 miljard euro wel klopt. In het overstromingsgebied blijken heel wat woningen helemaal niet verzekerd te zijn. En ook die slachtoffers wil de Waalse overheid bijstaan.

De financiële markten worden stilaan nerveus. Eind deze week dreigt een "government shutdown" in de V.S. Overheidsdiensten moeten dan de deuren sluiten omdat het geld op is. De Republikeinen blokkeren een financieringswet in de Senaat. Ze willen de discussie openen over de belastingvoordelen en hogere uitkeringen in het investeringsplan van de Democratische president Biden. Socialistische geldverspilling, die de inflatie nog verder zal opdrijven, zo luidt hun kritiek.

De Britse Conservatieve regering wil de inkomstenbelastingen optrekken. Tegen de verkiezingsbeloften in. De belastingverhoging moet in eerste instatie de achterstand in de medische zorgen wegwerken, die ontstaan is door de toestroom aan covid-patiënten. Het geld gaat naar meer ziekenhuiscapaciteit, de opleiding van zorgverstrekkers en extra medische apparatuur. Maar op langere termijn moeten de inkomsten de Britse sociale zekerheid versterken. Vanavond stemt het Britse parlement over Johnsons belastingverhoging.

Ook pensioenexperten vinden de maatregelen die minister Lalieux op tafel legt onvoldoende om de pensioenen betaalbaar te houden. Het plan zaait ook verwarring over de pensioenleeftijd. En het feit dat het voorstel nog vóór de ministerraad op de straatstenen is gegooid, is niet bepaald bevorderlijk voor het klimaat binnen de regering. Terwijl die een resem hervormingen beloofd heeft.

Wie 42 jaar heeft gewerkt, moet op zijn 60ste al met vervroegd pensioen kunnen. En wie minstens 10 jaar effectief werkt, heeft recht op een minimumpensioen. Dat staat in de langverwachte pensioenhervoming van minister Lalieux, die vandaag in de pers verscheen. "Een plan met een duidelijke PS-stempel, dat financieel niet haalbaar lijkt", zo reageert haar collega, de minister van Financiën.

watersnood ramp overstromingDat de verzekeraars een groter deel van de overstromingsschade betalen, is goed nieuws voor de Waalse regering. Die zat al krap bij kas voor de ramp. En krijgt er nu de kosten van de wederopbouw bovenop. Onze collega's van Trends trokken naar Wallonië. En merkten dat er daar stemmen opgaan om niet alleen te rekenen op de overheid. Maar om ook privé-spaargeld te mobiliseren voor de heropbouw.

Vlaanderen gaat scherper toezien op zijn subsidiestroom. Nieuwe subsidies zullen na maximaal vijf jaar aflopen. En wie ze toekent mag niet langer vertrekken van de vraag wie ze moet krijgen, maar wel wat het maatschappelijk doel is. Een scherpere doelstelling moet controle makkelijker maken. Er komt ook extra financieel toezicht om fraude en oneigenlijk gebruik van subsidies op te sporen.