Alles over farma

Het is weinig bekend, maar de Amerikaanse farmareus Pfizer voert al 30 jaar lang cruciaal klinisch onderzoek uit in ons land. Dat gebeurt in de Pfizer Clinical Research Unit in Brussel, waar de veiligheid van kandidaat-geneesmiddelen voor het eerst op mensen getest wordt. Uitzonderlijk mochten we met de camera achter de schermen van dat onderzoek gaan kijken.

Het farmalogistieke bedrijf Movianto zegt in zijn vestiging in Aalst klaar te zijn voor de komst van de COVID-vaccins voor ons land. Movianto is de nieuwe logistieke partner van de federale overheidsdienst Volksgezondheid voor de opslag en het transport van de Belgische voorraad geneesmiddelen, tests en vaccins. De voorbije maanden lagen de overheid en de vorige logistieke partner, het Zaventemse Medista, stevig in de clinch. Maar de baas van Volksgezondheid verwacht geen problemen bij de overgang.

Vlaanderen heeft z'n eigen opleidingscentrum geopend voor de biotech- en de farmasector, ViTalent. Jaarlijks zullen er enkele duizenden cursisten kunnen trainen in een waarheidsgetrouwe cleanroom en in testlabo's. Het gaat om een gezamenlijk initatief van sectorfederatie essenscia Vlaanderen en de vakbonden. ViTalent geniet ook steun van de Vlaamse regering en van de Big 5 van onze biotech- en farmaindustrie.

De Japanse farmareus Takeda investeert 300 miljoen euro in zijn vestiging in Lessines, in Henegouwen. Er wordt een state-of-the-artmagazijn neergezet en er komen twee extra productielijnen. Takeda telt wereldwijd 30 productiesites en het leek er lang op dat de groep zou kiezen voor een uitbreiding in de Verenigde Staten. Maar uiteindelijk haalde ons land het. Dankzij de knowhow op de Henegouwse site en de duurzaamheidstraditie van de fabriek.

De farmaceutische sector is de belangrijkste aanvrager van patenten geworden in België. Waarschijnlijk geholpen door de sterke innovatie in vaccins. Patentaanvragen komen in ons land trouwens opvallend vaak van universiteiten en onderzoeksinstellingen. Meteen ook een garantie voor de toekomst.

Nauwelijks een jaar na de start van de bouw, is in Antwerpen "Vaccinopolis" geopend. Da's een prestigieus onderzoekscentrum waar farmabedrijven nieuwe vaccins kunnen testen. Tot 30 vrijwilligers kunnen er zelfs enkele weken in complete quarantaine verblijven, om te kijken hoe ze reageren op blootstelling aan een infectie. Het hele project kostte 40 miljoen euro, waarvan de overheid de helft subsidieerde.

Aquilon Pharma wil de efficiëntie van inhaleerbare medicijnen verbeteren. Z'n combinatie van een betere verstuiver en een optimale draagmolecule, maakt dat medicijnen diep in de longen geraken. Dankzij die aanpak zouden minder patiënten met griep of Covid-19 in het ziekenhuis moeten belanden. De Luikse farma-start-up geeft z'n onderzoek een stevige impuls met nieuwe labo's en 2,3 miljoen euro subsidies.

Niemand minder dan Paul Stoffels gaat Onno Van de Stolpe opvolgen als CEO van biotechbedrijf Galapagos. De 59-jarige Stoffels is zowat dé farmalegende van ons land. Hij was tot kort de nummer twee van het grootste farmabedrijf ter wereld: Johnson & Johnson. Beleggers juichen z'n komst toe met een indrukwekkende koerssprong van ruim 22%.

Er komt een collectieve rechtszaak tegen de Franse farmagigant Sanofi. De zaak draait rond het geneesmiddel Dépakine, dat wordt voorgeschreven tegen ondermeer epilepsie. Als zwangere vrouwen het medicijn nemen, bestaat er een verhoogd risico op geboorteafwijkingen. 7.500 Franse gezinnen willen samen een zaak aanspannen tegen de geneesmiddelenproducent, en daarvoor heeft de Franse rechtbank nu het licht op groen gezet.

Ons land heeft een cruciale rol gespeeld bij de eerste tests van het coronavaccin op mensen. SGS Belgium verdubbelt z'n capaciteit in klinische tests en opent een volledig nieuw onderzoekscentrum. Dat staat op de site van het UZ Antwerpen, waar SGS intensief mee samenwerkt.

Ons land wil zijn leidersplaats in farma en biotech verder uitbouwen. Samen met Europees commissievoorzitter Von der Leyen heeft premier De Croo daartoe de Health & Biotech Valley of Tomorrow gelanceerd. Een krachtenbundeling van overheid, gezondheidssector en universiteiten.

De Zaventemse specialist in farmalogistiek Medista ziet z'n omzet en winst exploderen. De kmo dankt die groeispurt grotendeels aan het exclusieve overheidscontract voor de verdeling en opslag van coronatests en -vaccins. Het heeft hiervoor een track- en traceplatform ontwikkeld dat de medische produkten per dosis van A tot Z kan volgen. En daar zat de hele farmasector duidelijk op te wachten.

Biotech start-up NeuVasQ wil neurologische aandoeningen zoals ALS, of de ziekte van Alzheimer of Parkinson, helemaal anders aanpakken. Een defecte bloed-hersenbarrière speelt volgens de oprichters een cruciale rol. Die barrière herstellen, zou verdere achteruitgang moeten tegenhouden. NeuVasQ is een spin-off van de afdeling moleculaire biologie van de ULB. De start-up krijgt 20 miljoen euro startkapitaal mee.

De Belgische chemie- en farmasector heeft vorig jaar een recordbedrag geïnvesteerd van bijna 2,4 miljard, een tiende meer dan het jaar ervoor. Ook de werkgelegenheid piekte. Er kwamen meer dan 1.400 jobs bij. En dat ondanks de klap die de omzet kreeg.

Het Luikse farmabedrijf Mithra heeft een belangrijke mijlpaal bereikt. Het mag z'n anticonceptiemiddel Estelle op de markt brengen in de Verenigde Staten. De FDA heeft hiervoor het licht op groen gezet. Estelle is het eerste anticonceptiemiddel dat gebruik maakt van een natuurlijk hormoon. De technologie biedt ook toepasingen voor vrouwen in de menopauze. Een nog veel grotere markt.

't Is misschien een groep die minder in de kijker loopt in het hele vaccinatieproces: de apothekers. In elk vaccinatiecentrum zijn er nochtans aan de slag. Ze hebben een controlerende funtie. Zo moeten ze erop toezien dat de vaccins correct worden bewaard en voorbereid. Werk dat zich vooral afspeelt achter de schermen. Al zijn intussen 1.500 apothekers opgeleid om ook vaccins te kunnen toedienen.

Voor het eerst sinds de Pfizer-fabriek in Puurs vaccins produceert, hebben we daar ook beelden van. En dat danken we aan een bedrijfsbezoek van koning Filip. Hij kon doordringen tot het hart van de vaccinproductie. En een beperkt aantal camera's mocht mee. Er zit wat storing op de beelden, maar wat ze tonen is uniek.

De aliantie Pfizer/BioNtech denkt dit jaar 20% méér dosissen van z'n coronavaccin te kunnen leveren dan eerder gezegd: tot 2,4 miljard stuks. Bovendien blijkt uit testdata dat het vaccin ook het aantal asymptomatisch zieken fors terugdringt. Dat is belangrijk, omdat zij de onzichtbare motor van deze pandemie zijn. Eens die voorbij is, gaat de prijs voor een coronaprik wél stevig de hoogte in.

Europa geeft groen licht voor een vierde coronavaccin, dat van Johnson & Johnson. Het is ontwikkeld bij dochterfirma Janssen Pharmaceutica in Beerse. De Europese Unie heeft al een contract voor de aankoop van 200 miljoen dosissen, en mogelijk zelfs het dubbele. Ons land bestelde ruim 5 miljoen vaccins. Het heeft grote troeven: er is maar 1 prik voor nodig en het kan in de koelkast bewaard worden.

Rejuvenate, een biomedisch bedrijf uit Limburg, haalt ruim drie miljoen euro op. Dat geld gaat naar de verdere ontwikkeling van een medicijn tegen sarcopenie. Een ziekte die de spieren van oudere mensen aantast. Het bedrijf werkt ook nog aan andere geneesmiddelen tegen allerlei ouderdomsziekten en boort daarmee een markt aan met énorm potentieel.