Alles over gas

De gasprijs noteert vandaag aan 80 euro, dat is lager dan voor de start van de oorlog in Oekraïne. Dat komt vooral door de warme temperaturen en de goedgevulde gasvoorraden. De prijs staat wel nog altijd 4 keer hoger dan begin 2021. Op langere termijn verwachten de gastraders een verdere prijsdaling. Tegen 2027 zouden we moeten zakken naar zo'n 35 euro per megawatuur.

De Antwerpse scale-up Gorilla heeft 6 miljoen euro opgehaald bij Participatie-maatschappij Vlaanderen en bij Brits-Amerikaanse investeerders. De dataspecialist heeft een platform ontwikkeld waarmee het in real time grote hoeveelheden data analyseert voor energieleveranciers. Dat moet hen helpen om grote prijsschommelingen op te vangen en nieuwe, flexibele tarieven in de markt te zetten.

De Europese Commissie komt pas over enkele weken met een uitgewerkt voorstel over een prijsplafond voor gas. Toch is er over dat laatste nog altijd geen princiepsakkoord tussen de leiders van de 27 lidstaten. Die hebben in de Tsjechische hoofdstad Praag vergaderd over de energiecrisis. Dat de Europese leiders zoveel moeite hebben om knopen door te hakken, is pijnlijk. Zeker nu Europa zich tracht te profileren als een verenigd continent, dat de Europese Unie overstijgt.

De federale regering voorziet een bankwaarborg voor energieleveranciers. Die hebben zelf steeds meer geld nodig om op de markt gas of stroom te kopen. En banken staan er niet om te springen die uitgaven te financieren. Met een staatswaarborg moet het voor energieleveranciers gemakkelijker worden om geld te lenen. De regering hoopt zo een systeemcrisis in de energiesector te vermijden.

De Europese ministers van Energie vragen dat de Europese Commissie maatregelen uitwerkt om de gasprijs te plafonneren. Maar of het om een maximumprijs voor Russisch gas of voor alle gasimport in Europa gaat, is nog niet beslist. De Europese ministers zijn het wél eens over een hele reeks andere maatregelen om de energieprijzen voor gezinnen en bedrijven te drukken. Zo zullen superwinsten van stroomproducenten worden afgeroomd.

De G-7, de groep van 7 meest geïndustrialiseerde landen, wil een prijsplafond op Russische olie invoeren. Enkel wie olie onder die prijslimiet aankoopt, krijgt financiering en een verzekering voor het olietransport. De exacte prijslimiet is nog niet bepaald. Europa moet hiervoor wel nog z'n zesde sanctieronde aanpassen. Die voorziet immers een compleet importverbod van Russische olie vanaf 5 december.

De onrust over de hoge energieprijzen die productiebedrijven hadden vóór de vakantie, slaat nu volop om naar paniek. De energie-intensieve industrie waarschuwt almaar meer bedrijven hun productie zullen stilleggen. We zitten in overlevingsmodus, klinkt het. En zonder maatregelen om de gasprijs te drukken dreigt de economische schade zelfs blijvend te worden.

De Europese aardgasprijzen zijn vanmorgen flink gezakt. De prijs op de Amsterdamse gasbeurs daalde met 16% tot 286 euro per megawattuur. Enkele uren later schommelde de prijs weer rond de 300 euro, maar dat is nog steeds fors lager dan vrijdag. De dalingen zijn een reactie op het nieuws dat Duitsland zijn gasvoorraden sneller aanvult dan verwacht.

In Frankrijk heeft de stroomprijs voor volgend jaar de kaap van 1.000 euro per megawattuur overschreden. Een nieuw record. In Duitsland steeg de stroomprijs naar 840 euro per megawattuur. Ook hier bij ons luiden verschillende sectorfederaties in de industrie de alarmbel over de hoog oplopende energieprijzen. Ze vragen dat de Belgische en Europese overheid dringend ingrijpen.

De Europese Unie heeft alles in huis om de economische schok ten gevolge van de hoge energieprijzen snel te boven te komen. Die optimistische inschatting maakt economieprofessor Willem Sas dit weekend in Trends Summer Talk. Het is tijd voor een hernieuwde Europese samenwerking op het vlak energie, zegt Sas, net zoals 70 jaar geleden de EGKS werd opgericht, de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal.

De sterke reisdrang na de coronapandemie is een opsteker voor de economieën in de zuiderse eurolanden. Onder meer Frankrijk, Spanje en Italië profiteren daarvan. Ze houden de Europese groei overeind. Duitsland daarentegen, in normale tijden de industriële motor van Europa, laat het afweten. Door een perfecte storm van sputterende aanvoerlijnen, hoge inflatie en een tekort aan Russisch gas valt de Duitse groei stil. Dat belooft economisch onweer in Europa nà de zomervakantie.

Vanaf 1 augustus tot volgende lente moeten we ons gasverbruik verminderen met 15 procent. Vrijwillig als het kan, verplicht als het moet. Dat stelt de Europese Commissie voor. Het is een onderdeel van een besparingsplan dat de Europese lidstaten moet wapenen, voor een winter met fors ingeperkte of zelfs helemaal geen gasleveringen meer vanuit Rusland. 'Moskou chanteert ons met gas', zegt de commissie: het is dus aan Europa om zichzelf daartegen te beschermen.

Nu Europa af wil van Russisch gas, is het naarstig op zoek naar alternatieve leveranciers. Gisteren bereikte de Europese Commissie nog een akkoord met Azerbeidzjan om de gaslevering te verdubbelen. En Italiaans premier Mario Draghi trok voor de tweede keer sinds de Russische inval richting de overbuur in de Middenlandse Zee, Algerije. Hij sloot een deal van 4 miljard dollar over de levering van extra gas dit jaar.

De Europese Unie gaat de energiecrisis nauwer coördineren. Dat is in Brussel beslist tijdens de top van de staatshoofden en regeringsleiders. Zo komt er een stuurgroep met experts, die het energiebeleid van de lidstaten beter op elkaar moeten afstemmen. Maar de torenhoge energieprijzen en dreigende tekorten in sommige lidstaten wegen zwaar op de eensgezindheid. De aanslepende Oekraïnecrisis zorgt ook voor steeds meer onvrede bij de bevolking.

Om Rusland te straffen voor de inval in Oekraïne, wil Europa zo snel mogelijk af van Russisch gas. Maar niemand kan de Russische energieleveringen aan de EU onmiddellijk vervangen. Dat zegt de minister van Energie van Qatar. Hij deed de uitspraak dit weekend, op het Doha Forum in de Golfstaat. Qatar belooft de afgesproken leveringen aan Europa na te komen. Maar kan naar eigen zeggen geen mirakels verrichten.

De energiemarkten staan opnieuw in rep en roer, nu er zowel in de V.S. als in Europa wordt nagedacht over een embargo op Russisch gas en olie. Morgen vindt daarover een Europese top plaats. Maar het is geweten dat Europa erg afhankelijk is van Russische energie, voor verwarming en industrie. De onrust over een mogelijk tekort deed de olieprijs klimmen boven de 120 dollar per vat, en het gas zelfs boven 220 euro per megawattuur, een nieuw record.

We kampen met een energieschok die te vergelijken is met de oliecrisis van de jaren 1970, zegt de federatie van grootverbruikers in België, Febeliec. Met dat verschil dat deze keer geen wereldwijde crisis is, maar een puur Europees probleem. En dat zadelt de Europese bedrijven op met een serieuze handicap.

De stijgende energieprijzen nemen steeds meer landen in een wurggreep. Spanje grijpt als eerste Europese lidstaat drastisch in, met een zogenaamd "schokplan". De regering wil 2,6 miljard euro afromen van de producenten, om daarmee de energiefactuur voor gezinnen gevoelig te verlagen. Ze breviest ook de tarieven en halveert de BTW.

Turkije heeft naar eigen zeggen het grootste gasveld uit zijn geschiedenis ontdekt. 't Deed die vondst in de Zwarte Zee. Ook in de Middellandse Zee is Turkije op zoek naar gas. En dat verzuurt de relaties met Griekenland en de EU.

Ze hebben een half jaar op zich laten wachten, maar de eerste digitale meters voor stroom en gas worden binnenkort geïnstalleerd. Distributienetbeheerder Fluvius start op 1 juli met de uitrol. Het zal vijftien jaar duren voor alle Vlaamse gezinnen en kleine bedrijven zo'n nieuwe meter hebben. Die moet op termijn een slimme sturing van het elektriciteitsverbruik mogelijk maken.