Alles over geopolitiek

Iran ligt economisch in puin, maar ziet stilaan een uitweg uit de malaise. Dat is het cynische gevolg van de oorlog in Oekraïne. Iran kan z'n olie nu duurder verkopen aan China en ziet tegelijk z'n geopolitieke macht toenemen. Want ook het Westen lonkt nu volop naar de Iraanse olievoorraden.

Ons land zal zich niet verzetten tegen een Europees embargo op Russische olie. Dat zegt onze financiënminister Vincent Van Peteghem, bij de start van een Europese vergadering.Een importban op olie is één van de extra sancties die de Europese commissie overweegt, nadat dit weekend gruwelbeelden opdoken van gedode burgerslachtoffers in Oekraine. De VS en Groot-Brittanië voerden begin maart al een olieboycot in. Maar de meeste Russische olie wordt naar de EU geëxporteerd. Het risico bestaat dat Rusland als tegenreactie ook de gaskraan dichtdraait.

De Belgische bouwmaterialengroep Etex heeft vorig jaar een recordomzet van bijna drie miljard euro geboekt. Heel wat mensen hebben tijdens corona hun woning verfraaid of gerenoveerd. En daar heeft Etex de vruchten van geplukt. Of 2022 ook zo'n goed jaar wordt, is nog maar de vraag. De Oekraïnecrisis veroorzaakt immers veel onzekerheid op de markt.

Europa roept China op zich actief te engageren voor de vrede in Oekraïne. Onpartijdigheid is niet genoeg, vindt Europa. Maar naast die wat obligate terechtwijzing verliep de virtuele top tussen de twee economische machtsblokken bijzonder beschaafd. Want in tijden van torenhoge inflatie en verstoorde aanvoerketens hebben Europa en China elkaar meer dan ooit nodig.

De V.S. zijn bereid Europa te helpen om op korte termijn minder afhankelijk te worden van Russisch gas. Tegen eind dit jaar zou er 15 miljard kubieke meter vloeibaar Amerikaans aardgas naar Europa komen, per schip. Dat heeft de Financial Times vernomen in de coulissen van de Europese top die deze middag gestart is. Ook Joe Biden gaat daar straks mee aan tafel zitten.

Tegen 2030 zal Europa helemaal geen olie, gas of steenkool uit Rusland meer nodig hebben, zo stelt de Europese Commissie. En de Commissie wil een vliegende start nemen: tegen eind dit jaar zouden we al twee derde minder Russisch gas nodig hebben. Het ambitieuze plan krijgt de naam REPowerEU mee en moet ons meer geopolitieke slagkracht geven tegen het regime-Poetin.

De zware economische sancties tegen Rusland zullen het land economisch nog verder in de armen drijven van China. En dat zal ten koste gaan van onze Europese economie. Die analyse maakt onze Trends Talk-gast van dit weekend: Johan Vanderplaetse, al dertig jaar zakenman in het land en de voorzitter van de Europese werkgeversvereniging in Rusland. Hij beschouwt de huidige crisis als het gevolg van 20 jaar onbegrip tussen Europa en Rusland.

Niet alleen de EU, maar ook het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Japan leggen extra sancties op tegen Rusland. De Britse premier Boris Johnson zei daarover dat hij Rusland uit de wereldeconomie wil verdrijven. De geldkraan gaat dicht, banktegoeden worden bevroren, een deel van de export wordt aan banden gelegd en leden van de naaste omgeving van Poetin komen op een zwarte lijst te staan.

President Poetin speelt hoog spel met z'n invasie van Oekraïne. Wereldwijd worden sancties in stelling gebracht om z'n regime economisch onderuit te halen. Vanavond vergaderen de Europese leiders in Brussel over gemeenschappelijke vergeldingen voor de Russische agressie. Maar de voorzet is alvast gegeven: de sancties moeten Rusland zo hard mogelijk pijn doen.

De aandelenmarkten zijn de nieuwe week in verkoopmodus begonnen, na een opbod aan stoere verklaringen rond Oekraïne afgelopen weekend. De vrees voor een mogelijke oorlog in Oekraïne wakkert de angst voor een verdere stijging van ondermeer de olie-en de gasprijzen aan. Met verder oplopende inflatie en mogelijk zelfs een recessie tot gevolg. In de loop van de dag milderden de beurzen hun verliezen enigszins, nadat de Russische minister van Buitenlandse Zaken Lavrov zei nog kans te zien op een diplomatieke oplossing.

Het is twintig jaar geleden dat de aanslagen van 9/11 plaatsvonden. Twee vliegtuigen boorden zich in de Twin Towers, het hart van de Amerikaanse economie. De collega's van Trends maakten een analyse van de impact van het drama. We bekijken de opvallendste winnaars en verliezers met geopolitiek analist professor Criekemans.

In de Verenigde Staten heeft de senaat een historische tekst goedgekeurd om de technologiestrijd met grote concurrent China aan te gaan. De VS wil maar liefst 250 miljard dollar investeren in wetenschappelijk onderzoek en de ontwikkeling van hightech-sectoren zoals artificiële intelligentie. En het treft ook maatregelen, om de eigen technologie af te schermen van China.

China heeft zijn eigen GPS-systeem gelanceerd, BeiDou. China gaat daarmee de concurrentie aan met het dominante Amerikaanse GPS-netwerk. Ook Rusland en Europa werken aan een eigen navigatiesysteem. Het gaat niet zozeer om technologie, wel om geopolitieke macht.

Het nieuwste conflict tussen de VS en China escaleert al meteen. Nadat de Amerikanen het Chinese consulaat in Houston gesloten hebben, doen de Chinezen nu hetzelfde met het Amerikaanse consulaat in Chengdu. Beide grootmachten staan met getrokken messen tegenover elkaar, na een beschuldiging over wetenschappelijke spionage.

De militaire krachtmeting tussen Rusland en Turkije dreigt uit de hand te lopen.De NAVO gaat zijn luchtafweer in Turkije versterken. En roept tegelijk Syrië en Rusland op zijn bombardementen in 't noordwesten van Syrië te staken. De NAVO-reactie komt er nadat zeker 33 Turkse militairen in Syrië om het leven zijn gekomen. Turkije heeft daarop stellingen van het Syrische leger bestookt.

De oplopende spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran laten zich duidelijk voelen op de financiële markten. Zo is de olieprijs flink gestegen. En beleggers vluchten naar zogenaamde veilige havens. Zo zijn de Japanse yen en Zwitserse frank erg in trek. Net als goud, dat zijn hoogste peil in zes jaar bereikt.

De Europese Unie, China en Rusland roepen de internationale gemeenschap op om niet overhaast te reageren op de drone-aanvallen op Saoedische olie-installaties. Amerikaans president Trump wees meteen beschuldigdigend én bedreigend naar Iran, maar dat ontkent alle betrokkenheid. De spanning in het Midden-Oosten loopt in ieder geval opnieuw op. Economisch winnen daar vooral de Amerikanen en de Canadezen bij.

In Hongkong dreigt de situatie nog verder te escaleren. Op de luchthaven zijn voor de tweede dag op rij alle uitgaande vluchten geannuleerd. Honderden actievoerders bezetten er opnieuw de terminals. Ze doen dat uit protest tegen het politiegeweld en de inmenging van Peking.

Ze waren verwacht en nu zijn ze er: de economische sancties van de Amerikanen tegen Iran. President Trump is niet tevreden met het nucleair akkoord dat Obama in 2015 sloot. Europa stapt niet uit het akkoord, maar toch betalen Europese bedrijven mee de prijs.